Jak korzystać z AI w design thinking

Ta strona uzupełnia podrozdział „Jak AI może wspomóc proces design thinking?” z Przewodnika metodycznego dla nauczycieli akademickich. Znajdziesz tu zasady pracy z AI, wskazówki dla kolejnych etapów procesu oraz listę narzędzi.

Posługiwać się, nie wysługiwać się

AI staje się narzędziem tak powszechnym jak edytor tekstu czy wyszukiwarka. Odpowiednio wykorzystana, może znacząco wesprzeć proces design thinking. Niewłaściwe użycie może jednak zaszkodzić samemu procesowi uczenia się, który jest przecież głównym celem tej metody w dydaktyce akademickiej. Kluczowa jest różnica między dwoma sposobami korzystania z AI.

Posługiwanie się AI

Świadome wykorzystywanie jej jako narzędzia wspomagającego pracę, np. do poszukiwania informacji, analizy danych czy generowania pomysłów. To partnerstwo, w którym ostateczne decyzje i odpowiedzialność pozostają po stronie człowieka.

Wysługiwanie się AI

Bezrefleksyjne przerzucanie na nią odpowiedzialności za proces twórczy i bezkrytyczne przyjmowanie wygenerowanych treści. Prowadzi do powierzchownych rozwiązań i sprawia, że studenci nie zdobywają kluczowych kompetencji.

To jak przenoszenie ciężkich przedmiotów: technologia jest nieoceniona, gdy celem jest sprawne przetransportowanie czegoś. Gdy celem jest wyćwiczenie mięśni, jak na siłowni, dźwigać trzeba samodzielnie. Podobnie w edukacji: jeśli celem jest nabycie kompetencji, zbyt duże poleganie na technologii może ten proces utrudnić.

Trzy pytania przed użyciem AI

  1. 1Czy AI wspiera uczenie się?Zastanów się, czy narzędzie wspiera proces uczenia się, czy go zastępuje.
  2. 2Czy potrafię ocenić wynik?Czy mam kompetencje do krytycznej oceny wyników AI?
  3. 3Czy znam ograniczenia?Czy rozumiem, czego ta technologia nie potrafi?

Jak zadawać pytania: struktura promptu

Dobrze opisane zadanie daje lepsze odpowiedzi niż ogólne pytanie. Pomaga prosta struktura z czterema elementami.

KONTEKST: Kim jesteś i co robisz

ZADANIE: Czego konkretnie potrzebujesz

FORMAT: Jak ma wyglądać odpowiedź

OGRANICZENIA: Czego unikać


Przykład. KONTEKST: Jestem studentem ekonomii pracującym nad projektem o zrównoważonym rozwoju. ZADANIE: Zidentyfikuj 5 problemów łączących teorię tragedii wspólnego pastwiska z polityką miejską Warszawy. FORMAT: Lista z krótkim opisem (2-3 zdania) i przykładem konkretnej lokalizacji. OGRANICZENIA: Skup się na problemach możliwych do rozwiązania przez studentów.

AI na kolejnych etapach procesu

Na każdym etapie AI pomaga w innym zadaniu i niesie inne ryzyko. Warto znać oba.

Odkrywanie

Jak AI może wspomóc
  • Szybki research i synteza wiedzy, także w formie podcastu ze wskazanych źródeł
  • Analiza przyczyn metodą „5 Why”
  • Symulowanie wywiadów z personami w trybie głosowym
Na co uważać
  • Halucynacje i iluzja dokładności: kluczowe informacje sprawdzaj w źródłach
  • Brak prawdziwej empatii: symulacja nie zastąpi kontaktu z ludźmi
  • Powierzchowność: zadawaj szczegółowe, kontekstowe pytania

Diagnoza

Jak AI może wspomóc
  • Analiza danych jakościowych: tematy, cytaty i kategorie z transkrypcji
  • Pierwsze wersje map empatii i person
  • Warianty pytania generatywnego
Na co uważać
  • „Zasypianie za kółkiem”: ostateczna interpretacja należy do ludzi
  • Błąd potwierdzenia: zadawaj pytania neutralne
  • Utrata niuansów, np. sarkazmu i wahania

Pomysł

Jak AI może wspomóc
  • Techniki kreatywne: SCAMPER, odwrócona burza mózgów, analogie
  • Wirtualny panel ekspertów i innowatorów
  • Łączenie odległych dziedzin
Na co uważać
  • Pułapka pierwszego pomysłu: zacznij od „ludzkiej” burzy mózgów
  • Homogenizacja rozwiązań: użyj AI jako prowokatora
  • Paraliż decyzyjny: proś o 10 najbardziej niekonwencjonalnych pomysłów zamiast o 100

Prototyp

Jak AI może wspomóc
  • Wizualizacje i storyboardy na podstawie opisu
  • Generowanie kodu (vibe coding) do interaktywnych makiet
  • Przykładowe treści do prototypów
Na co uważać
  • Kod, który wygląda profesjonalnie, ale ma ukryte problemy techniczne
  • Dopracowywanie prototypu zamiast rozwiązania: wróć do pytania generatywnego
  • Pełzanie zakresu: prototyp ma odpowiedzieć na jedno lub dwa pytania

Testowanie

Jak AI może wspomóc
  • Scenariusze testów użyteczności dla różnych person
  • Analiza transkrypcji „myślenia na głos” i ankiet
  • Symulowane testy, gdy dostęp do użytkowników jest ograniczony
Na co uważać
  • Brak rozumienia kontekstu i emocji
  • Tendencyjność w analizie: pytania mogą naprowadzać na własne hipotezy
  • Fałszywe poczucie kompletności: symulacja nie zastępuje prawdziwych osób

Szanse i zagrożenia w skrócie

Szanse
  • Szybka analiza informacji i synteza danych.
  • Symulowanie perspektyw i ćwiczenie empatii.
  • Wsparcie kreatywności i generowanie pomysłów.
  • Automatyzacja i przyspieszenie prototypowania.
  • Demokratyzacja dostępu do zaawansowanych narzędzi.
Zagrożenia
  • Powierzchowność i błędy merytoryczne (halucynacje).
  • Utrata autentycznego kontaktu z ludźmi.
  • Nadmierne poleganie na AI i osłabienie krytycznego myślenia.
  • Prywatność danych i prawa autorskie.
  • Wzmacnianie istniejących uprzedzeń (biases).

Narzędzia, które polecamy

Narzędzia AI zmieniają się szybko, dlatego ich lista żyje na tej stronie, a nie w książce.

OdkrywanieSciSpace

Platforma AI stworzona do wspomagania badań naukowych, ułatwiająca pracę z artykułami akademickimi. Pomaga w przeprowadzaniu przeglądów literatury, zrozumieniu skomplikowanych badań i znajdowaniu powiązanych publikacji.

Odkrywanie i pomysłyChatGPT

Najbardziej znane narzędzie AI. Tryb głosowy pozwala na prowadzenie naturalnej rozmowy i może być używany do symulowania wywiadów. Własne modele GPT umożliwiają stworzenie wyspecjalizowanego asystenta, dostosowanego do konkretnych zadań w procesie projektowym.

Pomysły i diagnozaClaude

Duży model językowy, który wyróżnia się zaawansowanym rozumieniem języka naturalnego i generowaniem odpowiedzi o wysokiej, „ludzkiej” jakości. W procesie design thinking może być wykorzystywany do symulowania panelu ekspertów, stosowania technik kreatywności oraz wizualizacji pomysłów w formie diagramów czy map myśli.

DiagnozaNotebookLM

Aplikacja stworzona do pracy z dokumentami i analizy większych zbiorów tekstu. Jej unikalną cechą jest opieranie odpowiedzi wyłącznie na materiałach wgranych przez użytkownika, co jest przydatne do analizy transkrypcji wywiadów czy raportów. Potrafi również tworzyć podsumowania audio i wideo wgranych materiałów oraz mapy myśli.

Diagnoza i testowanieJulius AI

Narzędzie AI do analizy i wizualizacji danych, które pozwala użytkownikom zadawać pytania w języku naturalnym. Upraszcza pracę z danymi, automatyzując tworzenie wykresów i raportów bez potrzeby kodowania. Obsługuje duże zbiory danych.

Prototypv0

Platforma AI, która tworzy interfejsy użytkownika i aplikacje internetowe na podstawie opisów tekstowych. Umożliwia szybkie prototypowanie stron i aplikacji.

Więcej narzędzi do projektowania

Doceniasz naszą pracę?

Nasze materiały są dostępne dla każdego. Kawa od Ciebie pomaga nam je rozwijać!

Płatność BLIK-iem, kartą lub przelewem przez buycoffee.to

Zostaniemy w kontakcie?

Zostaw imię i e-mail, a damy znać, gdy pojawi się u nas coś nowego!